in

24 ĐỊNH KIẾN NHẬN THỨC DẪN ĐẾN CÁC LỖI TƯ DUY CỦA CON NGƯỜI (phần 1)

1, Hiệu ứng mỏ neo (anchoring effect)

Theo hiệu ứng mỏ neo (Anchoring effect), mọi người thường dựa vào thông tin xuất hiện trước tiên để so sánh cũng như đưa ra quyết định. Nói đơn giản, nếu tôi nói cho bạn biết chi phí để tạo ra quyển tạp chí A là 40 nghìn đồng rồi đố bạn chi phí của quyển sách B, bạn sẽ dựa vào con số đầu tiên này để so sánh và ước tính chi phí sản xuất B. Kết quả là giá ước tính của bạn sẽ xoay quanh con số 40 nghìn.

Tại sao lại vậy? Đó là do bộ não chúng ta. Tại bất cứ thời điểm nào, nó sẽ chỉ xử lý một lượng thông tin rất hạn chế. Trong thời đại siêu kết nối, mỗi phút bộ não chúng ta tiếp nhận hàng ngàn thông tin cần phải xử lý. Và đề xử lý mà không để hệ thần kinh chúng ta rối loạn, não bộ đã tạo ra một loạt các phán đoán nhanh. Bộ não sẽ ưu tiên các thông tin đầu tiên hoặc các thông tin nổi bật nhất nó tiếp thu được, tạo ra xu hướng nhận thức với cái tên hiệu ứng mỏ neo.

2, Ngụy biện chi phí chìm (Sunk cost fallacy)

Ngụy biện chi phí chìm cực kỳ nguy hiểm khi ta đã đầu tư rất nhiều thời gian, tiền bạn, năng lượng, hoặc tình yêu vào thứ gì đó. Sự đầu tư này trở thành cái lý để phải tiếp tục, ngay cả khi ta phải đối mặt với một sự nghiệp chắc chắn thất bại. Càng đầu tư vào, chi phí chìm càng lớn, và sự thúc ép theo đó cũng tăng bộn lên.

Những nhà đầu tư thường xuyên trở thành nạn nhân của ngụy biện chi phí chìm. Họ thường cân nhắc các quyết định kinh doanh dựa trên giá mua gốc (acquisition price).

3, Confirmation bias (Thiên kiến xác nhận)

Thiên kiến xác nhận (còn gọi là thiên kiến (thiên lệch) khẳng định) là một khuynh hướng của con người ưa chuộng những thông tin nào xác nhận các niềm tin hoặc giả thuyết của chính họ. Con người biểu hiện thiên kiến hoặc định kiến này khi họ thu thập hoặc ghi nhớ thông tin một cách có chọn lọc, hay khi họ diễn giải nó một cách thiên vị, thường đi kèm với sự từ chối xem xét các góc nhìn khác.

Ảnh hưởng của thiên kiến xác nhận mạnh hơn đối với các vấn đề liên quan tới cảm xúc, hoặc những đức tin đã ăn sâu vào tâm thức. Người ta cũng có xu hướng diễn dịch bằng chứng không rõ ràng để ủng hộ cho lập trường có sẵn của họ.

Một loạt các thí nghiệm trong những năm 1960 đề xuất rằng con người có xu hướng thiên vị những gì xác nhận niềm tin hiện có của họ. Các nghiên cứu sau đó đã giải thích lại những kết quả này như một khuynh hướng kiểm tra ý niệm một chiều, tập trung vào một khả năng và bỏ qua những khả năng khác. Trong một số tình huống, khuynh hướng này có thể làm lệch lạc nhận thức và kết luận của con người.

Các giải thích về những thiên lệch quan sát được bao gồm suy nghĩ mong ước và năng lực xử lý thông tin hạn chế của con người. Một cách giải thích khác cho rằng con người thể hiện thiên kiến xác nhận bởi vì họ đang cân nhắc kỹ lưỡng tổn thất của sự sai lầm giả định, hơn là thẩm xét một cách trung lập và khoa học.

What do you think?

0 points
Upvote Downvote

NHÀ LÃNH ĐẠO KHÔNG NÊN LÀ LÝ DO ĐỂ NHÂN VIÊN RỜI ĐI, MÀ LÀ LÝ DO ĐỂ HỌ Ở LẠI ( P3)

24 ĐỊNH KIẾN NHẬN THỨC DẪN ĐẾN CÁC LỖI TƯ DUY CỦA CON NGƯỜI (phần 2)